مشخصات این فایل
عنوان: مدیریت اسلامی
فرمت فایل : word( قابل ویرایش)
تعداد صفحات: 36
این مقاله درمورد مدیریت اسلامی می باشد.
خلاصه آنچه در مقاله مدیریت اسلامی می خوانید :
اقسام شورا در اسلام :
1 – شورای تصمیم گیری : آنچه که از آیات و روایات استفاده می شود در اسظظلم نیز شورای تصمیم گیری وجود دارد زیرا در مسائل و پیچیده که در سرنوشت عموم یا حدلقل سر نوشت گروهی موثر است . هم اصل مشاورت الزامی است در جایی که امکان مشورت باشد ، و هم اقدام بر اساس نتیجه آن ، چرا که بر مدیران و اجب است به عنوان امانت دارانی از سویی خداوند انجام وظیفه کنند و عدم اقدام به مشارکت یک نوه خیانیت به مصالح مسلمین است ، و به تعبیر دیگران این امانت داران باید مصلحت مسلمین را در نظر بگیرند .
یکی از دانشمندان معاصر می نویسد قرآن هم به اهمیت مشاوره تصریح می کند و هم به انتخاب ( تصمیم گیری ) خود مدیری ( یعنی مشاوره جنبه مشورت داشته بادش نه تصمیم گیری ) .
در بارة موضوع نخست خداوند می فرمایند « کار مؤمنان پیوسته شور و مشورت است
( شورای تصمیم گیری ) و در بارة موضوع دوم می فرمایند « ای رسول گرامی با مؤمنان به مشورت بپردازد وآنگاه که تصمیم گرفتنی با تکیه برعنایات خاص الهی کاررا آغاز کن ».
2 – شورای مشورتی :
در این شورای مشورتی کلیه دیدگاهها و آراء جمع آوری و آنگاه مدیر یا رهبر خود تصمیم گیری می کند .
بنابراین ، دو گونه شورا تشکیل می شود ؛ یکی شورای تصمیم گیری کار به رأی اکثریت عمل می شود ، و دیگری نظرات جمع آوری شده اما مدیر خود راسای تصمیم
می گیرد .
مرحله دوم :
اتخاذ تصمیم یا تصمیم گیری است . که در این مرحله یا بر اساس اصل مشورت فقط از نظرات مختلف استفاده شده و مدیر خود اعتقاد تصمیم می کند ، اما بر ا ساس آنچه که از مشاورت با خردمندان ، صاحبان تجارب و عاقبت اندیشان استنباط نموده است ، که این قسمت آیه « فاذا عزمت » اشاره به این مرحله دارد و یا بر اساس « و امرهم شوری بینهم » تصمیم گیری جمعی است و تبعیت از حسن می شود ، به هر حال در هر دو صورت پس از مرحله مشاورت و نظر خواهی و بررسی راه حلهای ممکن اقدام به تصمیم گیری می شود آن هم یا به صورت « فردی » و یا به صورت « جمعی » و تبعیت از اکثریت ، که قرآن به هر دو صورت تصریح دارد .
در این مرحله خط مشی مطلوب انتخاب و اعلام می گرددد و سعی می شود به شکل قانونی نهادینه شود و یا به تأکید و تصویب رسیده و مشروعیت می یابد ، که این بیشتر درمرحله سوم انجام خواهد گرفت .
مرحله سوم :
که مرحله توکل است ، در واقع با استمداد از نیروهای ما فوق علل ظاهری و طبیعی اقدام به اجرای تصمیم می شود . و با تکیه و اعتماد بر قدرت لایزای خداوند عواملی مانند ترس ، سستی اراده ، دلهره و تردید ، حزن واندوه که می تواند تصمیم گیرنده را منفعل کنند از خود دور نموده و با عزمی راسخ و با تکیه بر عنایات خاصة خداوند ، اجرای تصمیمات را پی گیری کرده و محزوم نخواهد کرد .
امام علی ( ع ) می فرمایند : « ضادوا التوانی بالحزم »
« با اجرای تصمیم به سستیها و منتظه ماندن پیان دهید »
علل و اسباب ضعفهای تصمیم گیری :
مدیران ممکن است در تصمیم گیریها دچار ضعف و یا احیاناً عدم اخذ تصمیم بشوند ، که به برخی عوامل و اسبابی که باعث ضعف تصمیمات و یا عدم اخذ تصمیم می شوند ، می پردازیم :
1 – تردید و دو دلی
تردید و شک از عوارض عدم توکل و عدم اعتماد بر خداوند حکیم است و این یکی ا ز عوامل و ا سباب ضعف تصمیم گیری در مدیریت بوده است . درست است که در مورد هر اقدامی باید فکر کرد و دقت به خرج داد ، اما وقتب که جواب امر روشن گردید دیگر چه جای تردید و شک است ؟
بیشتر تردیدها مبانی و اساس درستی ندارند اگر انسان دو موضوعی به علم ر سیده و یا به یقین درست یافته است دیگر جای تردید و سستی نیست باید بر اساس علم و یقینی که بدست آورده است اقدام کرد و در قرآن آمده است که آنگاه که به اخذ تصمیم رسیدید توکل کنید بر خداوند .
2 – ترس و وحشت از نتایج تصمیمات :
این نیز از اسباب ضعف درتصمیم گیریها ست ، زیرا گاهی وحشت از عدم پیروزی و روشن نبودن عاقبت کار مدیران را از اتخاذ تصمیم به موقع و اجرای آن باز می دارد از دیدگاه اسلام ترس و وحشت از صفات نکوهش شده بوده و امیر المومینن می فرماید « الجبن ذل ظاهر »
( ترس یک ذلت آشکار است ) .
بنابراین ، علت ترس و وحشت ، نداشتن ایمان و نداشتن توکل به خداوند هست ، که باید با تقویت ایمان و توکل ، ترس را که یکی از علل ضعف تصمیم گیری است برطرف نمود .
3 – تسویف ( کار امروز به فردا انداختن )
یکی دیگر از علل ضعف در تصمیم گیری ، امروز و فردا کردن است ، در اسلم زیاد از آن نهی شده است .
و علی ( ع ) در نامة خود به مالک اشتر می نویسد : « کار هر روز را همان روز انجام ده چون برای هر روز کاری مخصوص و مشخص هست » .
اگر تمام مدیران برای هر روز وظیفه ا ی از پیشرفت و انجام کار را معین نمایند دیگر امروز و فردا کردن معنی ندارد و از این جهت ضعف تصمیم گیری وجود نخواهد داشت و عدم قاطعیت از بین می رود . طبق تعالیم رهبران و امامان دین رمز پیشرفت و پیروزی و نیل به اهداف این است که برای هر قطعه ای از زمان وظیفه و یا کاری معین وجود داشته باشد و در همان ظرف خود انجام پذیرد .
4 – عدم اعتماد به نفس :
اعتماد به نفس یعنی باور به نیروهای خدا دادی که در وجود و نهاد هر انسانی کذاشته شده است ، به عبارت دیگر باور به تواناییهای فکری و جسمی و استعدادهای بالقوه و بالفعل خویش ، عدم اعتماد به نفس ، بر عکس ، هیچ چیزی را برای خود و از خود باور ندارد . امیدوار نبوده و در نتیجه ، شعف و زبونی او را احاطه نموده و در تصمیم گیری دچار ناباوری نا امیدی و عدم توانائی فکری و جسمی گردیده است ، و بعضی از ثمرات اعتماد به نفس چنین است :
- رکورد وجوه فکری را از بین برده و موجبات شکوفایی افکار فراهم می شود .
- اضطراب و تزلزل در تصمیم گیری را از بین برده و قاطعیت را در اندیشه
می گستراند .
- ریشه طمع و چشمه است به امکانات دیگران را درنهاد انسان می سوزاند و او را از ذات دو می کند .
5 – پیروی از وسواس و هوای نفس :
وسوسه های و هواهای نفسانی انسان را دچار ضعف اراده نموده و نخواهد گذاشت عزم را جزم نماید که امام می فرماید : کسی که هوای نفس را تقویت کرده تصمیمش ضعیف گردیده است » .
بنابراین ، ضعف اراده و تصمیم در اثر تبعیت از هوای نفس بوده و کسی که از هواهای نفسانی و وسوسه ها دورتر باشد دیدگاه و تصمیم او به واقعیت نزدیک تر است .
پس تصمیم وقتی به واقعیت نزدیکتر است و از قاطعیت برخوردار است که دچار ضعف اراده نشده است و از وسوسه ها دور باشد .
احتیاط بیش از حد :
یکی دیگر از ریشه های ضعف در تصمیم گیری احتیاط بیش از حد بوده که برخی مدیران را دچار ضعف دستی نموده است ، در حالی که آنچه برای مدیران اهمیت و ضرورت داشته ایت است که احتیاط را با شجاعت بیامیزند و مسائل قابل پیش بینی را بطور احتیاطی در نظر بگیرند .
تصمیم گیری گروهی :
از مباحث گذشته حول محور مشورت و استفاده از تجارت عقلا ، و همچنین با استنباط از بحث دور اندیشی و مبادی تصمیم گیری در مدیریت اسلامی ، به نظر می رسد تصمیم گیری گروهی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار باشد و اکثر آیات و روایات حول مشورت ، ناظر به تصمیمات گروهی و تذیید و تقویت چنین تصمیم گیریهائی بوده است ، که بطور طبیعی از مزایا و فواید بسیار زیادی برخوردار است .
مزایای تصمیم گیری گروهی
1 – غنی بودن ، تصمیم های گرفته شده در تصمیم گیری گروهی از غنای بیشتری برخوردار بوده ، بر ا ساس مشورت و دور اندیشی و تجارت گذشته رأی و نظر صحیح استخراج گردیده و عقل حجمی آن را تأیید کرده است ، و چیزی که حاصل مشورت عقلا دور اندیشی وعاقبت نگری و نظر عقل جمعی باشد ، مسلماً از غنای خوبی برخوردار خواهد شد .
2 – دارای ضمانت اجرای بیشتری خواهد بود ، چون کسانی که به نحوی با اجرا و تحقق اهداف مرتبط هستند ، در اتخاد تصمیمات دخیل بوده اند ، مسلماً هنگام اجرا نیز پشتوانه محکمی خواهند بود و اجرای تصمیمات را آسانتر خواهند نمود .
3 – زمان اجرای آن کوتاهتر است ، به نظر برخی صاحبنظران زمان اجرا در تصمیم گیریهای جمعی غالباً کوتاهتر از تصمیم گیریهای فردی می باشد .
4 – تمام مزایای مشورت را داراست : مثل شکوفایی استعدادها ، رشد ذوقها ، شناسایی انحرافات و اشتباهات مشخص شدن راه صواب ، به دست آوردن اطمینان قلبی بیشتری برای آینده راه
معایب و ضعفهای تصمیم گیری گروهی :
1 – زمان زیادی را می برد ، بنابراین تصمیم گیری گروهی در مواردی که محدویت زمانی وجود داشته باشد و نیاز به تصمیمات ؟؟ هست . این نوع تصمیم گیری خیلی مفید نبوده و اساساً استفاده از نظرات عقلاء و تجارت گذشته در برخی موارد به خاطر محدویت زمان ممکن نیست .
2 – تشتت آرائ ممکن است به وجود آید ، اگر هر یک از صاحبنظران در جلسه مشورتی بر دیدگاه خود اصرار ورزند و کمتر مصالح جمعی را مد نظر داشته باشند منجر به پراکندگی نظریات شده و تصمیم گیری عملاً دچار مشکل می شود ، اگر چه ممکن است در چنین مواقعی اعتنا به اکثریت راه چاره باشد ، و این ضعف بیشتر در شورای تصمیم گیری پیش می آید والا در شورای مشورتی تصمیم گیرنده نهایی یک نفر است و چنین مشکلی بوجود نخواهد آمد .
3 - حضور اداری و تشریفاتی : ممکن است شرکت در شورای مشورتی به صورت یک تکلیف اداری و حضوری ، تشریفاتی در آید که در چنین حالتی عقل جمعی و آرای عقلانی آن صدق نکرده و آن فواید مذکوره دو مشورت را دارا نمی باشند ، و این نحو حضور از خاصیت تصمیم گیری گروهی و اثر بخشی و کارآیی آن بشدت کاسته و موجب می شود و شورا آن پویایی و تحرک بخشی لزم را نداشته باشد .
بخشی از فهرست مطالب مقاله مدیریت اسلامی
مفهوم و تعریف مدیریت اسلامی
سرچشمه مشروعیت مدیریت اسلامی:
وظایف مدیریت (فرایند مدیریت )
تصمیم گیری:
تعریف تصمیم گیری:
اهمیت تصمیم گیری:
مبانی تصمیم گیری در مدیریت اسلامی :
آثار و فواید دوراندیشی و عاقبت نگری:
با چه کسانی باید مشورت کرد ؟ ( ویژگی مشاور )
با چه کسانی نباید مشورت کرد ؟
مزایای مشورت در تصمیم گیری :
توکل از دیدگاه عرفا :
امر بر توکل :
توکل وعلل و اسباب ظاهری :
توکل چگونه مدیر مسلمان را یاری می دهد ؟
چرا باید توکل کرد ؟
توکل در آیات و روایات :
اقسام شورا در اسلام :
علل و اسباب ضعفهای تصمیم گیری :
احتیاط بیش از حد :
تصمیم گیری گروهی :
مزایای تصمیم گیری گروهی
معایب و ضعفهای تصمیم گیری گروهی :
دانلود مقاله مدیریت اسلامی
