دو جلد کامل حدود 800 صفحه pdf
جلد اول مشتمل بر:
جلد دوم مشتمل بر:
پیشگفتار
پیوند اعضا تقریباً در همه کشورهای اسلامی انجام می شود. این پیوندها عموماً شامل اهدای کلیه از سوی نزدیکان زنده بیمار است، اما اهدا اعضا از جسد هم رو به افزایش است. تأیید معاد جسمانی توسط قرآن باعث مشخص شدن بسیاری تصمیم گیری های مذهبی و اخلاقی در مورد اجساد شده است. مثله کردن و نیز سوزاندن جسد به شدت نکوهش شده است. با این حال، کالبدشکافی، گرچه در کشورهای مسلمان غیرمعمول است، تحت شرایط خاصی برای مثال هنگام احتمال وقوع جنایت مجاز دانسته می شود. به طرز مشابهی، بسیاری از عالمان مسلمان، پیوند عضو از جسد را مجاز شمرده اند.
به هر ترتیب، یکی از مسایل رایج در دنیای متمدن و پیشرفته امروزی، مسئله پیوند عضو از یک انسان به انسان دیگر است. در گذشته به خاطر پیشرفت نکردن علم پزشکی این مسئله مطرح نبوده است اما امروزه پیوند قلب از یک جسد یا یک انسان مرده به انسان دیگر امری عادی است. پیوند کلیه، قرنیه، ریه، پوست و ... از پیوندهای رایج است؛ بنابراین به طورکلی میتوان گفت: پیوند اعضا در سه حالت ممکن است اتفاق بیفتد:
1- پیوند عضوی از اعضای حیوان به انسان
2- پیوند عضوی از اعضای انسان زنده به انسان دیگر
3- پیوند عضوی از اعضای انسان مرده به انسان دیگر
مسئله پیوند عضو علاوه بر این که یکی از مسائل قابل بررسی و تحلیل در عالم پزشکی است در عالم فقه و حقوق هم مسئلهای بسیار مهم و درخور توجه است.
این مساله خصوصاً در فقه مسئله با حساسیت زیادی مطرح گردیده است و از آنجا که این عمل به تمامیت جسمانی افراد مرتبط است و دراحکام وظیفه شرع مقدس به انسان و تمامیت جسمانی او به عنوان خلیفهالله اهمیت ویژه داده میشود.[1]
بنابراین اولین سؤال ی که در فقه با آن مواجه هستیم این است که عمل پیوند عضو، عملی مشروع است یا نامشروع؟
اگر جواب این باشد که پیوند عضو نامشروع است با سؤال ات بعدی مواجه نیستیم؛ اما اگر جواب مثبت باشد و عمل پیوند عضو را مشروع بدانیم، در مقابل سؤال های زیادی قرار میگیریم. در فقه، فقهای جدید در این خصوص اختلافنظر دارند. عدهای به استناد این که پیوند عضو از یک انسان زنده به انسان زنده دیگر موجب اضرار به نفس انسان اهداکننده عضو و اذلال نفس او میشود، این کار را مجاز نمیدانند و در مورد پیوند عضو از انسان مرده به انسان دیگر به دلیل این که موجب مثله شدن میت میشود و پیامبر این کار را منع کردهاند و همچنین موجب ارتکاب جرم و جنایت بر میت و تأخیر در دفن میت میشود، این نوع پیوند عضو را حرام میدانند.
در مقابل آن دسته از فقهایی که با پیوند عضو مخالف هستند عدهای دیگر از فقها قائل به مشروعیت پیوند عضو هستند. چه پیوند عضو از یک انسان زنده به انسان زنده دیگر باشد و چه پیوند عضو از یک انسان مرده به انسان زنده دیگر.[2]
البته اگر پیوند عضو از یک انسان زنده به انسان دیگر صورت گیرد باید اهدای عضو به نحوی باشد یا عضو اهدا شده از اعضایی باشد که بهرغم اهدای آن اهداکننده بتواند بدون آن عضو زندگی کند. این دسته از فقها به استناد قواعد فقهی مانند: قاعده اهم و مهم و احکام ثانویه راهحلهایی برای مشروعیت پیوند عضو یافتهاند.[3]
در مورد پیوند عضو از جسد، عدهای از فقها حتی جسد انسان فوت شده را در اختیار ولی امر مسلمین میدانند و معتقدند هر اقدامی که پس از وصیت میت و اذن او جایز باشد انجامش به دستور ولی امر مسلمین و حاکم اسلامی به اعتبار ولایتی که بر مسلمانان دارد جایز است.
آن چه که در حال حاضر مشهود است این است که پیوند عضو از یک انسان زنده به انسان زنده دیگر امری مرسوم و عده زیادی از فقها با آن موافق هستند و در مورد انسانی که وصیت میکند که اعضای بدن او را پیوند بزنند باز این مسئله امری است رایج و فقهای زیادی در مشروعیت آن تردید ندارند.
در هر صورت مساله اهدای اعضا، یکی از مسائل روز جهان محسوب می شود. امروزه در سراسر جهان کمبود شدید اعضای زنده بدن جهت پیوند زدن به افراد محتاج پیوند وجود دارد و این امر حتی شامل پیشرفتهترین کشورهای جهان از نظر علمی و فرهنگی هم میشود. دولت آمریکا گزارش میدهد که روزانه 74 نفر یک عضو پیوندی دریافت میکنند. اگر چه همه روزه 18 نفر دیگر بخاطر کمبود اعضا و انتظار برای پیوندی که انجام نمی شود، میمیرند.[4]
اگر چه پیوند اعضا، یک زندگی تازه را برای آن هایی که عضوی از بدن خود را به هر علت از دست دادهاند، سبب می شود، ولی باعث بوجود آمدن هزاران مساله پزشکی، اخلاقی و دینی در سرتاسر جهان شده است؛ اما در هر صورت، تمام سوالات مربوط به اعضای پیوندی، 3 بعد اخلاقی دارد که باید روشن شود: احترام به شخص اهداکننده، شخص گیرنده و اجتماع و وجدان عمومی به معنای عام کلمه.
در خصوص پیوند و اهدای اعضا در کشور ما نیز کم بحث نشده است؛ اما ما در این پژوهش قصد داریم عمده بحث خود را بر روی شناسایی و تحلیل ظرفیت های حقوقی و پژشکی اهدای اعضای بدن پس از اجرای مجازات قصاص و حدود متمرکز نماییم.
مبحث اول - تبیین موضوع
به طور کلی، پیوند اعضای بدن به سه صورت قابل تصور است:
صورت نخست: پیوند عضو از انسان زنده به بیماری که نجاتش واجب است؛ مثل اهدای یک کلیه به بیماری که هر دو کلیه اش از کار افتاده است؛ زیرا تجربه های پزشکی فراوان، امکان زندگی با یک کلیه را به اثبات رسانده است. این حالت هم از دیدگاه فقهی و هم از نظر اخلاق پزشکی جایزاست.
صورت دوم: پیوند اعضای اصلی که حیات انسان به آن وابسته است و اهدا کننده آن را به دام مرگ می کشد مانند اهدای قلب، کبد، ریه ها و… .
که در این صورت بدون هیچ گونه مناقشه و بحثی هم از دیدگاه شرع و هم از نظر اخلاق پزشکی، ممنوع و غیرقابل قبول است.
صورت سوم: پیوند عضو از انسان مرده به زنده قبل از مرگ آن عضو که این خود دو صورت دارد: پس از سقوط حیات ناگهانی از انسان (مانند مرگ بر اثر سکته قلبی و مرگ مغزی) و یا پس از مرگ بر اثر مجازات (اجرای حد و قصاص در کیفر اسلامی)[5].
موضوع بحث ما موقعیت دوم از صورت سوم و پرداختن به سوالات و ابهامات مربوط به آن می باشد.
مجموعه 8 مقاله مهم معماری منظر با مقالاتی از متدین، منصوری، انصاری، پیرنیا، فرزین و ....
مقدمه ......................................... 1
فصل اول – بررسی و نقد فقهی – حقوقی جواز قتل مهدور الدم 2
بخش اول – بررسی مبانی فقهی جواز قتل مهدورالدم .. 2
مبحث اول – معنا، ضابطه و مصادیق مهدورالدم ...... 2
گفتار اول – معنا و ضابطه مهدورالدم ............. 2
گفتار دوم : مصادیق مهدورالدم ................... 4
1- مستحق قصاص .................................. 4
1-1- عمدی بودن قتل ............................. 4
1-2- وجود شرایط اجرای قصاص ..................... 5
2- مهاجم ....................................... 7
3- محارب ....................................... 8
3-1- محاربه به معنای خاص ....................... 9
3-2- محاربه به معنای عام ....................... 10
4- لائط و زانی مستحق قتل ........................ 11
5- زائی در فراش ................................ 11-12
6- مرتد ........................................ 13-14
7- ساب النبی ................................... 15
8- مدعی نبوت ................................... 16
مبحث دوم : دیدگاه فقها درباره جواز قتل مهدورالدم .. 16
گفتار اول : محدودیتهای فقهی قتل مهدروالدم ...... 16
مبحث سوم – بررسی جواز قتل مهدورالدم از حیث «اولی» یا «حکومتی» بودن حکم........................................... 16
گفتار اول – حکومتی بودن حکم جواز قتل مهدرالدم .. 17
1- تعاریف ...................................... 17
1-1- حکم اولی : ............................... 17
1-2- حکم ثانوی : ............................... 17
2- ضوابط تشخیص حکم حکومتی ...................... 18
2-1- تصریح بر حکومتی بودن روایت ................ 19
2-2- وجود قرائن دال بر حکومتی بودن احکام و روایت . 20
2-3- تأسیس اصل در مقام شک بین اولی یا حکومتی بودن . 20
3- قرائن دال بر حکومتی بودن حکم جواز قتل مهدروالدم 21
3-1- استثنایی و خلاف اصل بودن حکم جواز قتل مهدرالدم 21
3-1-1- نظم عمومی ............................... 21
3-1-2- امنیت قضایی ............................. 21
3-2-اوضاع و شرایط سیاسی زمان صدور حکم .......... 22
3-2-1- برکنار بودن ائمه (ع) از حکومت و ریاست جامعه 23
4- تحلیلی بر اختلاف فتاوای امام خمینی (ره) ...... 23
گفتار دوم – آثار عناوین ثانویه با فرض اولی بودن حکم جواز قتل مهدورالدم ......................................... 26
بخش دوم – بررسی حقوقی تبصره 2 ماده 295 .م. او نقد آن طبق اصول امنیت قضایی...................................... 31
مبحث اول – ساختار حقوقی جرم مذکور در تبصره 2 ماده 295 ق.م.ا ................................................. 31
گفتار اول – جواز قتل مهدورالدم به عنوان سبب اباحه جرم 31
مبحث دوم – جواز قتل مهدورالدم از منظر اصول امنیت قضایی 34
گفتار اول – اسلام و اسناد بین المللی حقوق بشر .. 35
اصول ناظر بر امنیت قضایی در اسناد حقوق بشر و قانون اساسی 36
بخش اول – دلایل ماندگاری جواز قتل در عصر عدالت عمومی 40
مبحث اول – تعامل جرم شناسی و آموزههای دینی ..... 40
شعب سه گانه آموزههای دینی ...................... 40
مبحث دوم و بخش اول- آثار جواز قتل مهدورالدم و پیشگیری از قتلهای خودسرانه ....................................... 41
مبحث دوم – دلایل ارتکاب قتلهای خودسرانه و آثار جواز قتل مهدورالدم........................................ 41
گفتار اول – دلایل جرم شناختی قتلهای خودسرانه .... 42
گفتار دوم – آثار جواز قتل مهدورالدم ............ 44
مبحث دوم – راهکارهای پیشگیری از قتلهای خود سرانه .. 46
گفتار اول – جایگاه پیشگیری در جرم شناسی ........ 46
گفتار دوم – راهکارهای پیشگیری از قتلهای خودسرانه 50
نتیجه گیری کلی از مجموع تحقیق...................... 58
منابع
سنگی بر گوری اثری منتشر نشده از جلال آل احمد