تحقیق درباره 555پست برق

اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره 555پست برق دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 77

گزارش کار آموزی

موضوع : پست برق

رشته :برق ( الکترو تکنیک )

استاد : آقای نمازی

تهیه کننده : آرش کریمی

زمستان 86

فهرست

فصل اول

انواع پست ها 2

انواع پست های باز 3

انواع پست های بسته 4

پست ها از نظر آرایش شینه بندی 5

مزایا و معایب آرایش شینه بندی 6

شینه دوبل 9

بررسی مقایسه ای برای انتخاب شینه بندی بهینه 14

حفاظت 17

وقوع خطا در هنگام تعمیرات 18

پست های 400 کیلو وات 19

پست های 230 کیلو ولت 20

آرایش پیشنهادی برای شینه بندی پست ها 20

فصل دوم

انتخاب محل پست و جانمایی تجهیزات 23

تاثیر نوع شینه ها و سکسینور ها در آرایش فیزیکی تجهیزات 30

ترتیب و نحوه تجهیزات 32

محل احداث ساختمانها و جاده های ارتباطی 33

فصل سوم

بهره برداری 35

مشخصات فنی پست مذکور 36

طریقه بهره برداری 39

ثبت آمار و ارقام ایستگاه 42

ثبت عملیات سیستم 44

شرایط تعویق شیفت 45

روش عملیات در مواقع حادثه 47

ولتاژ عادی 53

ولتاژ غیر قابل تحمل 54

قواعد اساسی ایمنی 56

پست فشار قوی 58

تقسیم بندی پست ها 59

پست های داخلی باز و نیم باز 61

پست های داخلی بسته 62

پست های گازی 64

پست های معمولی بیرونی 65

ترانسفورماتور 67

انواع ترانسفورماتور 67

اندازه گیری ترانسفورماتور جریان 70

خطای جریان 70

رنج اندازه گیری 72

اندازه گیری ترانس دیودسر جریان 74

خطای زاویه فاز 75

مدار کالیبراسیون اساسی 75

فصل اول

انواع پست ها

تحقیق درباره جوشکاری

اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره جوشکاری دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 53

آزمونهای غیرمخرب

1- ضرورت بازرسی

مهندسان باتعیین خواص بوسیله انجام آزمونهای استاندارد برروی قطعات آزمون کاملاآشنایند . بیشتردانستنیهای ارزشمندازقبیل داده های مربوط به خواص کششی فشاری برشی وضربه ای ماده به کمک این آزمونها بدست می آید.امااینگونه آز-

مونهاماهیتی ویرانگردارند.وانگهی خواص ماده که به کمک آزمون استانداردویرا-

نگرتعیین می شوند.لزوما"رهنمون روشنی بسوی مشخصه های کاربردی قطعه

پیچیده ای که بخشی ازمجموعه مهندسی بزرگتری است ارائه نمیکند.

درماده یاقطعه درحین ساخت انواع نقصهابه اندازه های مختلف ممکن است بوجود

آیدوماهیت واندازه دقیق نقص برکارکردآنی آن قطعه تاثیرمیگذارد نقصهای دیگر

مانندترکهای ناشی ازخستگی یاخوردگی درحین کارباماده نیزممکن است بوجود

آیدبنابراین برای آشکارسازی نقصهادرمرحله ساخت وهمچنین برای آشکارسازی

ومشاهده آهنگ رشد آنها درحین عمرکاری هرقطعه یا مجموعه باید وسایل قابل

اعتمادی دراختیارداشت.

منشاء انواع نقص درموادوقطعات

نقصهایی که ممکن است درحین ساخت مواداولیه ویاتولیدریختگیهابوجودآید

1- جدانشینی 2 – آخال های سرباره 3 – تخلخل گازی 4 – تخلخل انقباضی5 – ترک تنشی

نقصهایی که ممکن است درحین ساخت قطعات بوجود آید

1- ترکهای ناشی ازتنش باقیمانده2- نقصهای جوشکاری 3 – نقصهای ماشینکاری

نقصهایی که ممکن است درحین سوارکردن قطعات بوجود آید

1- ترکهای ناشی از تنش اضافی2- نقصهای ناشی از 3- قطعات سوارشده 4- قطعات گم شده

جوشکاری اضافی نادرست

نقصهایی که درحین عمرکاری بوجود می آید

1- ناپایداری حرارتی2- خزش3- سایش 4- خوردگی تنشی 5 – خوردگی 6 - خستگی

معمولا"نخستین مرحله دربررسی هرقطعه بازرسی چشمی آن است. باچشم غیر

مسلح تنها نقصهای بزرگ که باعث شکستگی پوسته شده اند آشکارمیشوند کارایی

بازرسی چشمی را بااستفاده ازمیکروسکوپ میتوان افزایش داداصول محرزفیزیکی شماری ازسیستمهای بازرسی غیرچشمی ساخته شده است که بدون تغییریا تخریب قطعات ومجموعه های مورد آزمون دانسته های مربوط به کیفیت ماده یا قطعه را بدست میدهند. اصول پایه وجنبه های اصلی سیستمهای عمده آزمون غیرمخرب T N.D. درجدو ل زیر آمده است.

سیستم مشخصه ها کاربرد

1-مایع نفوذکننده آشکارسازی نقصهایی که سطح برای انواع فلزات وپلاستیکها شیشه

سطح کارراشکسته اند سرامیکهای شفاف کاربرد دارد

2-ذرات مغناطیسی آشکارسازی نقصهایی که سطح کار تنها برای مواد فرومغناطیس مثل

راشکسته اندونقصهای زیرسطحی که بیشتر آهنها و فولادها

بکارنزدیکند

3-روشهای الکتریکی آشکارسازی نقصهای سطحی و زیر برای هرفلزی قابل استفاده است

( گردابی ) سطحی وبرای اندازه گیری ضخامت

پوشش نارسانا مانند رنگ که برروی

فلزات بکار میرود

4-آزمون فراصوتی آشکارسازی نقصهای درونی وترکهای برای اکثر موادبکارمیرود

زیرسطحی

5 –پرتونگاری آشکارسازی نقصهای درونی وسطحی برای بیشترمواد کاربرددارداما

ونادرستی سوارکردن قطعات محدودیتهایی درحداکثرضخامت

وجود دارد

2- چگونگی بازرسی

هنگام استفاده ازسیستمهای آزمون غیرمخرب باید دقت کافیبه عمل آوردوفرایند را

بگونه ای کنترل کرد که نه تنها کیفیت بلکه کمیت دانستنیهای بدست آمده نیزدقیق و

سودمند باشد. آزمون غیرمخرب نامناسب میتواند به خطاهای جدی دربررسی کیفی

قطعه منجرشود.لازمست که خطرناکترین حالتهای ممکن را برای شکست قطعه

پیش بینی کرد وازاین رهگذرقبلا"انواع وابعادجدی نقصهای بالقوه خطرناک را

شناخت .

دروهله اول نخست مسئولیت امربه عهده طراح فراورده است و اوست که باید در

ابتدامشخص کندچه نقصهایی غیرقابل پذیرش اند. ودرمورد روش مناسب بازرسی

راهنمایی کند. استفاده از روشهای بازرسی همیشه برای تشخیص ناپیوستگیهای

بسیار کوچک لازم نیست. مثلا" هر پوسته گرافیتی درچدن خاکستری نوعی ناپیوستگی است. ناپیوستگی به همین اندازه به عنوان پوسته گرافیتی نمونه وار

ممکن است . مثلا" دریک قطعه آهنگری آلومینیمی اهمیت فراوانی داشته باشد

وبدین ترتیب ازروش آزمونی باحساسیت بالااستفاده خواهدشداماچنانچه ازروشی

باهمین حساسیت برای قطعات ریختگی آهنی استفاده شودبیشترپوسته های گرافیت

مشخص میشوندوخود عاملی برای پنهان ماندن ترکهای بزرگترناپذیرفته خواهدبود

برای کاربردموفقیت آمیزآزمونهای غیرمخرب سیستم آزمون وهدفهای آن باهدف-

های بازرسی ونوع ترکهایی که قراراست آشکارشوند باید تناسب داشته باشند فرد

مسئول بایدآموزش دیده ومجرب باشدوبراساس استانداردهای پذیرفته شده توانایی

هرنوع تغییرناخواسته رادرهرقطعه ناجورداشته باشد. دست نیافتن به هریک ازاین

شرایط زمینه پیدایش خطا درموقع آشکارسازی وتشخیص ترکها رابوجود میاورد.

3- اعتمادپذیری آشکارسازی نقص

تحقیق درباره هوا کش

اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره هوا کش دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 2

اهمیت وجود هواکش در حمام ها

درباره شیوه انتخاب و خرید هواکش حمام دوازده نکته بسیار مهم وجود دارد که در صورت رعایت آنها می توان اطمینان داشت گام بلندی جهت کنترل ایمنی حمام منزل خود و درنتیجه ارتقاء سطح سلامت در آن برداشته اید.

نکته اول: وجود هواکش در حمام الزامی است. هواکش باید وجود داشته باشد تا رطوبت شدید ناشی از آب گرم را به بیرون هدایت کرده و از ایجاد نم و رشد قارچ در حمام جلوگیری کند.

نکته دوم: توجه داشته باشید به هنگام انتخاب و خرید هواکش حمام، آن دسته‌ای را انتخاب کنید که تایمر دارند چرا که هواکش به مدت 20 دقیقه پس از دوش گرفتن باید روشن باشد تا به طور کلی بخار داخل حمام تخلیه شود. اگر هواکشی را انتخاب می‌کنید که مجهز به تایمر نیست، باید از روی ساعت وقت بگیرید تا هواکش به مدت 20 دقیقه روشن باشد و سپس آن را خاموش کنید.  البته این روزها هواکش‌ها مانند سابق پرسروصدا نیستند و امکان اینکه فرد فراموش کند که خاموش‌شان کند، زیاد است. به همین دلیل انتخاب هواکش تایمردار بسیار مناسب‌تر است.

نکته سوم: انتخاب هواکش مناسب به این معنی است که هواکش باید از نظر اندازه و بزرگی با فضاو متراژ حمام متناسب باشد و از طرفی هم قادر باشد در هر ساعت به طور متوسط 8 نوبت تهویه هوا را به انجام برساند.

اندازه هواکش دست‌‌شویی و حمام باید به دقت محاسبه شود. برای این کار از شاخص ( CFMفوت مکعب در دقیقه) استفاده می‌کنیم. این شاخص نشان‌دهنده حداقل هوایی است که باید در طول یک ساعت تهویه شود. برای محاسبه این شاخص باید حجم محل دست‌‌شویی و حمام را بر عدد 5/7 تقسیم کنید. یعنی اگر طول و عرض و ارتفاع حمام، هر یک 10 فوت (هر فوت برابر 30 سانتی‌متر است) باشد، حجم آن می‌شود 1000 فوت (33 متر.) این حجم، یعنی 1000 را بر 5/7 تقسیم می‌کنیم و عدد 134 به دست می‌آید که همان CFM مورد نظر ما است. یعنی هواکش ما باید CFM معادل 134 یا بیشتر داشته باشد. 

نکته چهارم: میزان صدادار بودن هواکش در قیمت آن تاثیر مستقیم دارد. بدیهی است که همه انواع کم‌سروصدا یا اصلا بی‌سروصدا را بیشتر ترجیح می‌دهند. میزان صدای هواکش را با واحد سون )sone(‌ اندازه‌گیری می‌کنند. صدای تلویزیون در حالت معمولی چهار سون است. در ادارات صدایی که می‌شنویم به طور معمول سه سون است. صدای یخچال سالم  یک سون و صدای خش‌خش برگ‌ها  نیم سون است. صدای معادل سه یا  چهار سون برای هواکش بسیار زیاد است اما اگر بلندی صدای هواکش یک سون یا کمتر باشد، بسیار مناسب است.

نکته پنجم: به هنگام نصب هواکش بسیار توجه کنید تا هواکش به شکل مناسب نصب شود، چرا که به کاهش صدای آن کمک می‌شود. برای نصب هواکش از پیچ استفاده کنید نه از میخ.

نکته ششم: هر چه دریچه و پروانه هواکش بزرگ‌تر باشد و دور آن کمتر، بهتر است، چرا که به این شکل هوا به مرور زمان تهویه می‌شود و صدای کمتری هم ایجاد خواهد شد. اگر زاویه برش و پرداخت پروانه خیلی زیاد باشد، هوا هنگام خروج صدای بیشتری ایجاد می‌کند.

نکته هفتم: به هنگام خرید هواکش، هواکشی را انتخاب کنید که با دکور حمام‌تان هماهنگ باشد. هواکش‌ها از نظر رنگ بسیار متنوع هستند و حتی بسیاری از آن‌ها ملحقاتی مانند چراغ یا المنت گرمازا هم دارند.

نکته هشتم: هواکش‌های مرغوب قادر به تهویه نم،  بخار و بو  از فضای حمام هستند و با برقراری تهویه مناسب، جریان هوا را در حمام برقرار می‌کنند.

نکته نهم: امرزوه، هواکش‌های حمام، از نظر طراحی بسیار متنوع هستند. در روش تهویه موضعی، یک موتور در جایی حتی خارج از حمام نصب می‌شود و با فعال شدن این موتور، بخار آب از طریق شبکه‌های مشبک سقفی که در بالای دوش، توالت یا وان تعبیه ‌شده‌است، خارج می‌شود.

نکته دهم: بعضی از انواع باکیفیت هواکش دارای یک پوسته لاکی محافظ هستند که در برابر حرارت مقاوم هستند و شکل و قوام آنها دچار تغییر نمی‌شود البته این دسته از هواکش‌ها نسبت به دیگر هواکش‌ها گران‌تر هستند. این هواکش‌ها را می‌توان در مناطق مرطوب به کار برد. در حمام‌ها و توالت‌های کوچک‌تر می‌توان از شبکه‌های سقفی کوچک استفاده کرد و موتور هواکش را در جایی دیگر، حتی خارج از حمام و توالت نصب کرد.

نکته یازدهم: بسیاری از هواکش‌ها دارای لوله (مجرا) تهویه انعطاف‌پذیری هستند که به آسانی نصب می‌شود. یادتان باشد که لوله تهویه باید حتما عایق‌دار باشد تا زیاد تولید صدا  نکند. بهتر است میان شبکه‌های سقفی و هواکش مربوطه حداقل یک لوله دو و نیم متری وجود داشته باشد.

نکته دوازدهم: وجود شبکه‌های سقفی متعدد و چندگانه یا شبکه‌های سقفی چراغ‌دار، حمام را زیباتر و روشن‌تر می‌کند. در حمام‌های لوکس و بسیار بزرگ یک هواکش با تهویه موضعی بسیار مناسب است و حمام را از رطوبت و قارچ در امان نگه می‌دارد.

فن 6 و 8 اینچ گرد در مدل های گرد ئ مربع

تحقیق درباره واردات غیر ضروری و اثرات منفی آن بر اشتغال 27 ص

اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره واردات غیر ضروری و اثرات منفی آن بر اشتغال 27 ص دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 27

واردات غیر ضروری و اثرات منفی آن بر اشتغال

یکی از مسائل در ایران بحث واردات است. در کشورهایی که توسط بخش خصوصی اداره می‌شود سیاست‌های وارداتی به وسیلة دولت تأمین نمی‌شود و توسط بخش خصوصی صورت می‌گیرد. اما در ایران چون اقتصاد نفتی است درآمدهای نفت مسئولین را برای واردات وسوسه می‌کند.اگر سیر تحولات واردات ایران را بررسی کنیم قبل از پیدایش نفت عملاً درآمدی برای تجار بود که به دلیل عقب‌ماندگی اقتصادی در جهت تأمین نیازهای مالی شکل می‌گرفت. با پیدایش نفت مسئولین سعی کردند درآمدها را در جهت سرمایه‌گذاری صنعتی شکل دهند. صنایع فولاد، ماشین‌سازی، پتروشیمی و خودروسازی قبل از انقلاب تأسیس شدند. این صنایع هم محتاج واردات لوازم اولیه از خارج بودند. بنابراین اگرچه واردات بود ولی بیشتر برای تأمین صنایع داخلی صورت می‌گرفت. تعرفه‌ای که روی واردات وضع می‌شد برای کالای مصرفی بالا بود. بالای 40 درصد ولی برای کالای خام بین 0 تا 15 درصد. نتیجه اینکه هیچ سرمایه‌گذاری انگیزة سرمایه‌گذاری روی ماشین‌آلات را نداشت چون به راحتی از خارج وارد می‌کرد. ولی به دلیل اینکه تعرفه روی کالاهای مصرفی بالا بود سودآوری آن بیشتر بود، در نتیجه صنایع داخلی بیشتر روی صنایع مصرفی بودند و این تناقض مهمی با خود داشت و آن اینکه وقتی در تولید کالای مصرفی تا حدودی خودکفا شدیم فرایند صنعتی ایجاب می‌کند که یک کشور از تولید کالای مصرفی به سمت صنعتی برود. اما با موانعی مواجه می‌شد و آن اینکه هرگاه دولت می‌خواست واردات ماشین‌آلات را شکل دهد با اعتراض تولیدکنندگان کالای مصرفی مواجه می‌شد که نباید جلوی واردات گرفته شود. نمونه آن را صنعت لاستیک‌سازی می‌توان نام برد.

مشکل دیگر در این رابطه نبود یک سیاست مشخص است. با افزایش درآمد نفتی دولت اعتبار برنامة 5 سالة پنجم را دو برابر کرد و یک نوع سرمایه‌گذاری در همة بخش‌ها صورت گرفت. اما چند مشکل ایجاد شد. اول اینکه هنوز زیرساخت‌های لازم جهت توسعه همه‌جانبه کشور نداشتیم یعنی حمل و نقل، راه‌ها و... گسترش نیافته بود. کشتی اجاره می‌کردیم و حمل و نقل را با کشتی‌های استیجاری انجام می‌دادیم. در بهترین حالت در سال 56 تمام تجارت ما حدود 13 درصد توسط کشتی‌های ایرانی‌ها انجام می‌شد. این مشکل ارتباط بین تولیدکنندة داخلی و مصرف‌کننده خارجی را قطع می‌کرد و صادرات را محدود می‌نمود. بنابراین یکی از مشکلات قبل از انقلاب کمبود زیرساخت‌ها بود. حتی مدیریت بنادر نیز ضعیف بود حدود 17 درصد تخم‌مرغ‌هایی که وارد می‌کردیم شکسته می‌شد و یا نحوة‌واردات به گونه‌ای بود که از بندرعباس وارد می‌کردیم به تهران می‌آمد و دوباره به بوشهر و بندرعباس توزیع می‌شد!

یکی دیگر نبودن برق کافی بود. موانع دیگر مثل نبودن نیروی کار وجود داشت. کارگر ساده را از کشورهای هند و فیلیپین و اندونزی داشتیم و باز با کمبود مواجه شدیم. لذا این فعالیت‌ها باعث افزایش نقدینگی در کشور و تورم می‌شد دولت برای اینکه جلوی تورم را بگیرد واردات را افزایش می‌داد یعنی واردات مفری برای کنترل قیمت بود.

در دنیای واقعی دولت وظایفی دارد او نباید مخل نظام قیمت‌ها باشد و نباید موجب افزایش تورم و بوروکراسی شود، بنابراین آنچه انتظار می‌رود دولت‌ها انجام دهند آن است که خود را کوچک کنند و در عرصه‌هایی که بخش خصوصی می‌تواند وارد شود، فعالیت نکند. اما این ساده نیست و نیاز به اصلاح ساختار اقتصادی و نظام قانونی شفاف و کارآمد دارد و یک شبه اتفاق نمی‌افتد.

بنابراین تا وقتی با بوروکراسی اداری مواجه هستیم و دولت همچنان 80 درصد اقتصاد را در دست دارد به طور طبیعی نقدینگی را به جامعه تزریق می‌کند سالانه 36 درصد نقدینگی به جامعه تزریق می‌شود اما در طول 20 سال گذشته رشد اقتصادی حدود 5/5 درصد بوده. بنابراین با کسر این دو تورم 30 درصد تورم را داریم. البته ممکن است به دلیل بیماری اقتصاد ایران پیش‌بینی تورم در اینجا بسیار دشوار باشد.

بنابراین، این تورم تبعات سیاسی دارد و دولت برای کاهش نارضایتی به واردات دامن می‌زند پس در ایران دولت مشوق واردات است هم به دلیل این‌که درآمدهای نفتی را به واردات تبدیل می‌کند و هم به دلیل اینکه گرفتن جواز واردات دارای رانت است و معمولاً انحصاری است.

در گذشته واردات اینگونه تویه می‌شد که می‌خواهیم واردات را در جهت رقابت انجام دهیم تا کیفیت تولید‌کنندة داخلی بالا برود. نمونه آن واردات اتومبیل 300 میلیونی است که نه با تئوری اقتصادی سازگار بود و نه قابل رقابت با خودرو 15 میلیونی داخل است. در حالی که رقابت مستلزم این است که شرایطی فراهم شود که شرکت‌های خارجی در داخل سرمایه‌گذاری کنند و تولید‌کنند و آموزش دهند.

وقتی رتبة فضای کسب و کار ایران دو سال قبل 113 بوده و الان به 119 سقوط کرده نشان می‌دهد مشکلات نهادی در فضای کسب و کار داریم. در فضایی که فساد مالی وجود دارد و نیست، رانت‌جویی بسیار است و بوروکراسی عریض وجود دارد و هزینه‌های زیادی را به تولیدکنندة داخل وارد می‌کند و وارد رقابت نابرابری می‌شود. پس این بحث که واردات برای توان‌مند سازی تولیدکنندة داخل است اشتباه است. البته این معنا را نمی‌دهد که واردات نباید صورت گیرد بلکه بهانه‌ای که می‌آورند غلط است. امروز تولیدکنندگان شعبه‌هایی در کشور مقصد دایر کرده و بخشی از مراحل تولید را به آنها منتقل می‌کنند لذا ما می‌توانستیم به عنوان مکمل کشورهای خارجی در بعضی از صنایع تخصص پیدا کنیم.

بنابراین اگر واردات در جهت تکمیل کالای داخلی شکل بگیرد، می‌تواند اشتغال‌زا بوده و ارزش افزوده داشته باشد. ولی متأسفانه وارد فرایند تولید بین‌الملل نشدیم و تعامل بین‌المللی را هم نداشتیم. بنابراین وارداتی که صورت می‌گیرد، عملاً در جهت مصرف و نه تولید و مکمل سرمایه‌گذاری است. بهانة دیگری که در سال‌های بعد آوردند این بود که واردات در جهت تأمین تقاضای مصرف‌کنندة ایرانی انجام می‌گیرد تا کالای بی‌کیفیت و گران داخل را نخرد. این ظاهراً پسندیده است ولی شما می‌دانید که مصرف‌کنندة فقط کالا نمی‌خواهد بلکه آینده هم می‌خواهد. اگر به خواستة مردم توجه کنیم آنها خواسته‌های زیادی دارند، آموزش، فرصت‌های برابر، اشتغال، جلوگیری از فساد و فقر و ... از خواسته‌های اساسی مردم است.

وقتی ما این امکان را فراهم نمی‌کنیم که سرمایه‌گذاری خارجی در داخل سرمایه‌گذاری کند، تولیدکننده داخلی هم آموزش ببنید مشکل حل می‌شود و درواقع ما هر کالایی را می‌خریم در خارج از کشور ایجاد اشتغال می‌کند.

تحقیق درباره آداماس~1

اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره آداماس~1 دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 12

گفتمان

گلچینی از ترجمه های منتشر شده من

خانه

About

آدام اسمیت و آزادی اقتصادی

آگوست 3, 2008

جان مونتگومری

برگردان علی محمد طباطبایی

آوازه ی کتاب معروف آدام اسمیت « ثروت ملل » در حالی دویستمین سالگرد خود را از سر می گذراند که بسیاری از آثار علمی و ادبی چند قرن گذشته با چنین اقبالی مواجه نبوده است. طی تمامی این سالها شرح اسمیت از اقتصاد و بازار آزاد غالباً به چالش گرفته شد، اما هرگز جایگزین شایسته ای نیافت و همچنان به عنوان محور اصلی نظریه های اقتصادی باقی ماند و عجیب آن که حتا پس از گذشت بیش از دو قرن هنوز هم آشکارا برای مشکلات و تنگناهای اقتصادی روزگار ما سخن مناسبی در بر دارد.

البته باید بدانیم این تصور که معتقد است علم اقتصاد با اسکاتلندی معروف ما آدام اسمیت متولد شده پندار نادرستی است. وجود اندیشه های اقتصادی را می توان از سنت توماس گرفته تا ارسطو پی گیری کرد و آدام اسمیت البته اولین اقتصاد دان تاریخ هم نبوده است. در زمانه ی او در فرانسه گروهی از نظریه پردازان اقتصادی وجود داشتند که بر بعضی اندیشه های او پیشی جسته بودند و ما آنها را امروز با نام فیزیوکرات ها (1) می شناسیم، هرچند که خودشان عنوان اقتصاددانان را برای خود برگزیده بودند.

در همان ایام در انگلستان جزوه ها، رساله ها و کتاب های بسیاری در باره ی پرسش های اقتصادی توسط تجار، بانکداران و محققینی از همه نوع نوشته می شد و دیدگاه غالب در آنها مکتب سوداگری یا مرکانتلیسم بود. آنها بر این عقیده بودند که علم اقتصاد راهبردی است برای رقابت میان قدرت های اقتصادی جهان. اما با وجودیکه این عصر آغازین علم اقتصاد با آدام اسمیت آغاز نگشت، لیکن با او به اوج خود رسید.

 در علم اقتصاد نوین، سال 1776 از این جهت نقطه ی عطفی به شمار می آید که آدام اسمیت کتاب قطور خود را ـ با بیش از یک هزار صفحه ـ و با عنوان اختصاری « ثروت ملل » منتشر نمود. در آن سال این کتاب به سرعت به اثری پرفروش در علم اقتصاد تبدیل گشت و اکنون به عنوان یکی از بزرگترین کتاب های جهان مشهور می باشد. هنری که اسمیت در این کتاب به خرج داد این بود که وی پس از مطالعه و بررسی دقیق تمامی اندیشه ها و نوشته های پراکنده ای که تا پیش از او در علم اقتصاد نوشته شده بودند به نتیجه گیری کلی از آنها در یک اثر منسجم با عنوان « ثروت ملل » موفق گردید. این کتاب برای اولین بار مورد تصدیق قرار می داد که علم اقتصاد استحقاق آن را دارد که به عنوان یک حوزه ی جدا و ویژه از دانش بشری به شمار آید. بنابراین همانگونه که به درستی مشهور است اقتصاد سیاسی آدام اسمیت سرآغاز اندیشه ی اقتصادی مدرن می باشد. 

از عنوان کامل کتاب او یعنی « تحقیقی در باره ی طبیعت و علل ثروت ملل » می توان به سهولت تصوری از مقدمه ی بحث آن کتاب به دست آورد. مباحث اقتصادی در قرن هژدهم بر منابع ثروت ملل متمرکز بودند و محققین از خود می پرسیدند که آیا این کشاورزی، کار یا تجارت است که باید سرچشمه ی ثروت ملت ها محسوب شود. پاسخی که در آن زمان توسط فعالیت های شدت یافته ی تجاری به این پرسش داده می شد « بازرگانی » بود.

ثروت واقعی تولید ملی مایحتاج و وسایل آسایش و راحتی زندگانی است

مرکانتلیست ها بر این عقیده بودند که ثروت همان طلا و نقره است و عمدتاً از طریق تجارت خارجی به دست می آید. اما آدام اسمیت درک دیگری داشت. به عقیده ی وی « ثروت واقعی، تولید ملی مایحتاج و وسایل آسایش و راحتی زندگانی است . . . ثروت همان تولید سالیانه ی حاصل از زمین و کار است ». این البته همان چیزی است که امروزه به آن تولید ناخالص ملی می گویند. بخش دیگری از نظریه ی اسمیت در خصوص ثروت ملل « نظریه ی کار بر پایه ی ارزش » بود. برای اسمیت و شاگردانش ـ و برای مارکسیت ها همواره تا به امروز ـ کار انسانی منبع نهایی ثروت محسوب می شود. آنچه در نظریه ی اسمیت جدید می نمود این بود که افزایش عظیم در بازدهی تلاش انسانی توسط آن چیزی حاصل گشته است که وی آن را          « تقسیم  کار » نامید، یعنی تجربه ی در حال افزایش تقسیم و خرد شدن کاری که باعث ساخته شدن یک  شیء دست ساخت توسط وظایف جداگانه ی کارگران متفاوت می گردد. او به این ترتیب مرحله ی آغازین توسعه تولید انبوه را شرح می داد و برای توصیف دقیق تر، یک کارخانه ی سوزن ته گرد سازی از زمانه ی خودش را مثال می زند.

او چنین استدلال می کند که: « کارگری که برای این پیشه تعلیم ندیده . . . و به دستگاه هایی که در کارخانه به کار گرفته می شوند آشنایی ندارد . . . شاید به دشواری و با نهایت سعی و کوشش خود بتواند در یک روز کاری یک عدد سوزن ته گرد را بسازد لیکن هرگز 20 عدد را نمی تواند. اما در روشی که اکنون این پیشه اداره  می شود . . . یک کارگر سیم را بر می دارد، دیگری آن را صاف می کند، سومی آن را می برد و کارگر چهارم نوک آن را تیز می کند. کارگر پنجم سر آن را پردازش می نماید. برای ساخته شدن سر سوزن به دو یا سه عملیات جداگانه نیاز است، بلند تر کردن آن یک وظیفه ی ویژه است و سفید کردن آن وظیفه ای دیگر. حتی قرار دادن آنها در کاغذ برای خودش یک حرفه است و در این شیوه مسئله ی مهم برای ساختن سوزن ته گرد آن است که تقریباً تولید آن به هشت عملیات مجزا از یکدیگر تقسیم شده است که در بعضی از کارگاه ها همگی توسط دست های جداگانه انجام می شوند، هرچند که در بعضی دیگر تقریباً یک نفر به تنهایی ممکن است دو یا سه تای آنها را شخصاً انجام دهد ».

دریافت دیگری که آدام اسمیت به آن نائل شد این بود که تقسیم کار نه فقط در یک فروشگاه یا کارگاه تولیدی، بلکه در کل یک اقتصاد ملی که از شرکت ها و کارخانه های متفاوت ـ که در تولید کالاهای گوناگون تخصص یافته اند و در مناطق متفاوتی قرار دارند ـ تشکیل می شود نیز به همان خوبی قابل اجرا است. به عقیده ی او این شیوه ی جدید تولیدی تفاوت های محلی در زمین، آب و هوا، موقعیت، منابع طبیعی و ویژگی های محلی جمعیت را مورد بهره برداری قرار داده و به غنای محصول نهایی کمک می نمود. وی همچنین معتقد بود که تقسیم کار باعث می شود کالاهای معینی با کارایی بیشتر و هزینه ی کمتر تولید شوند. وی همچنین به توصیف تقسیم کار بین المللی در تولید وسایل زندگی برای تجارت خارجی در میان ملت های گوناگون و نواحی مختلف جهان پرداخت.

با توجه به نقطه ی عزیمتی که اسمیت در ابتدای کتاب « ثروت ملل » انتخاب کرده بود، وی در مرحله ی بعدی به توصیف نظام تولید کالایی در یک اقتصاد ملی همت گماشت و آن خطوط کلی را ترسیم نمود که به عنوان نیروهایی که به « پیشرفت ثروت » می انجامند معروف گشته بودند، یعنی آنچه ما امروزه به آن رشد اقتصادی می گوییم. وی برای تولید ثروت مادی یا همان کالاهای مصرفی سه پیش شرط ضروری در نظر گرفت: تقسیم کار، گسترش و توسعه ی بازارها برای کالاهای تولیدی و افزایش « موجودی » ، که منظور وی از آن ابزار تولید، ماشین آلات و سرمایه بود.

در طرح اسمیت این تجمع سرمایه بود که به پیشرفت ثروت از طریق یک اقتصاد کشاورزی به سوی تولید صنعتی و تجارت منتهی می گردید. بازار فزاینده ی به دست آمده در خصوص مواد خوراکی و سایر کالاهای ضروری زندگی باعث ادامه ی زندگانی و بقاء جمعیتی بزرگتر می شد که آن نیز به نوبه ی خود به معنای توسعه ی بازارها، نیروی کاری ماهر و وسیع تر و تجمع بیشتر سرمایه بود. در چنین بینشی وی اقتصاد را در حرکت مارپیچی به مدارج بالا و بالاتر از توسعه می دید که در مجموع کل نظم اجتماعی را نیز با خود ارتقا می داد. شرح آدام اسمیت در این باره که چگونه یک اقتصاد بازار فعالیت می کند نقطه ی آغازین مناسبی برای علم جدید اقتصاد گردید. البته نظریه ی او در باره ی بازار ها می بایست که در طی قرن نوزدهم طول وتفصیل داده شده و اصلاحاتی روی آن انجام گیرد و در قرن بیستم همچنان به عنوان محور مباحث اقتصادی باقی ماند.  

قیمت گذاری بازارها

درک اسمیت از اقتصاد یک کشور در واقع یک کل منسجم با پیچیدگی درونی بسیار زیاد بود، اما کلی که همراه بود با روابط متقابل و وابستگی قسمت های مختلف آن به یگدیگر. آنچه در نظریه ی او بسیار جدید بود این که به عقیده ی وی این بخش ها خاصیت خودانطباقی و خودتنظیمی داشتند. در طرح اسمیت بازار یک مکان نبود، بلکه تمامیتی بود از مبادلات ـ یعنی تمامیتی از خرید و فروش ـ کالاهایی در تمامی مشاغل و صنایع متفاوت موجود در اقتصاد آن کشور. در مرکز آن قیمت ها قرار می گرفتند که به طور دائم در حال تغییر بودند، آن هم در سازگاری و انطباق با قانون عرضه و تقاضا. نتیجه ی حاصل آن بود که نه تنها عرضه و تقاضا برای کالاها با یکدگر هماهنگ می شدند که حتی در خصوص منابع انسانی و مادی که جهت تولید آن کالاها لازم بودند نیز انطباق های لازم به وقوع می پیوست.

همانگونه که منابع ـ یعنی زمین، کار و سرمایه ـ در نسبت های متغیر برای تولید هرکالایی ضروری بودند قیمت های آنها نیز توسط عرضه و تقاضا تغییر می کردند و به این ترتیب آنها به جایگاه ها و مشاغلی هدایت می شدند که می توانستند در مجموع بالاترین توان تولیدی خود را عرضه کنند. البته پولی که توسط یک شخص خرج می شد همان پولی بود که شخص دیگری دریافت کننده ی آن بود. به این ترتیب در نظام آدام اسمیت قیمت ها نیز بخشی از درآمد محسوب می شدند: اجاره ی مالکین، حقوق کارگران و سود سرمایه داران و تجار. این ها سه